Komrat Devlet Universitetinin 34-üncü yıl dönümünä adanmış
«Bilim. Üüretim. Kultura»
Halklar arası bilim-praktika konferenţiyası programında
VI-ncı SEKȚİYA-nın FİLOLOGİYA
6.2. GAGAUZ DİLİ (TEORİYA HEM PRAKTİKA)
çalışmak çıkışları, 11.02.2025.
11.02.2025-tä «Bilim. Üüretim. Kultura» Halklar arası bilim-praktika konferenţiyasında programnı VI-ncı Sekțiya-nın Filologiya 6.2. Gagauz dili (teoriya hem praktika) 203-üncü auditoriyada çalıştı. Bilim dokladlarını konferenţiyaya katılıp-okudular bilgiçlär Türkiyedän, Ukrainadan, Moldovad Respublikasından. Sekţiya işini kollayıp-götürdülär moderatorlar filologiya doktoru, universitar konferenţiar Bankova İ.D., filologiya doktoru, universitet lektoru SIRF V.İ. VI FİLOLOGİYA. 6.2. GAGAUZ DİLİ (TEORİYA HEM PRAKTİKA) sekţiyasına katılmaa deyni, KDU platformasında registraţiya yaptı 7 kişi, hepsi dä programa koyuldu. Sekţiya çalışması vakıdında gagauz lingvistikası hem literaturası temalarında 7 doklad bakıldı (onnarın arasında 2 gözäl prezentaţiya gösterildi – Kiosä E., Soroçänu E.).
- Olga Radova (Akademik, Tarih Bilimleri Doktoru, İstanbul Üniverstesi, Türkiye) GAVRİL GAYDARJİ – ANILMIŞ GAGAUZ LİTERATURA YARADICISI HEM LEKSİKOGRAFI temasını açıkladı, annadıp gagauz lingvistin büük leptasını hem çalışmasını gagauz leksikografiyasına. G. Gaydarcının hatırınnan gagauz leksikografiyası bilim temelinä koyuldu da büünkü gündä Bilim merkezindä ilerleer;
- Еlena Chiosea (master în Științe ale educației, IP Liceul teoretic din satul Cișmichioi, RM) BOBA SÜRETI GAGAUZ YAZICILARIN YARATMALARINDA temasını hertarafça yazdırdı. Gagauz artistika literaturası tekstlerinä dayanıp, dokladçı gösteräbildi gagauz aylesindä ruh paalılıklarını hem bobanın büük rolunu ayledä, uşakları terbietmektä, adetleri korumakta hem yaşamanın sırasını dooru kurmakta;
- Galina Mutaf (dr., lector universitar, USC, Comrat, RM) VLAD KARAGANÇUNUN YARATMALARINDA AAÇLIK HEM REPRESİYA VAKITLARI İÇİN AKLINA GETİRMEKLÄR temasını yazıcının tekstlerinä görä annattı. ‘Acı pelin Bucakta’ proza, aklına getirmeklär toplumundan analiz yapıldı o yaratmalarına, neredä avtor yazdırêr gagauzların zor yaşamasını aaçlık hem represiya. Vlad Karagançunun annatmalarını geçirilmiş yaşamasından, angısı peydalandı onun düşünmeklerinin, kahırlarının hem umutlarının çıkışı gibi;
- İvanna Bankova (filologiya doktoru, konferenţiar, Komrat Devlet Universiteti, MR) СИНТАКСИЧЕСКИЙ СПОСОБ ОБРАЗОВАНИЯ ТЕРМИНОВ В ГАГАУЗСКОМ ЯЗЫКЕ temasında razgelän problemni aspektleri belli etti. Bilinir örnek modellerinä görä gagauz dilindä çok termin kullanılȇr, ama, eni termin birleşmelerin konstrukţiyalarını hem morfologiya komponentlerini üürenärkän, üzä çıkȇr hem gramatika tarafından soruşlar, hem orfografiya tarafından soruşlar. Bu aspektleri terminologiya birleşmelerin kurulmasında mutlak lääzım olȇr çözmää;
- Vitaliy Sırf (filologiya doktoru, universitet lektoru, Komrat Devlet Universiteti, MR) ОБРАЗ ЧУДЕСНОЙ ПТИЦЫ В СКАЗОЧНОМ ФОЛЬКЛОРЕ БЕССАРАБСКИХ ГАГАУЗОВ temasında açıklandı gagauz halk büülü masalarda razgelän şaşılacak kuşun türlü süretleri. Nicä gösterer aaraştırma, o süret birkaç süjet tipindä, da buna görä şaşılacak kuşun rolu da diişer. Kuş süretleri arasında kartal kuşu kulturologiya maanası en önemniydir;
- Evdokiya Soroçänu (filologiya doktoru, konferenţiar, Kultura mirası institutu, Kişinöv, MR) НАЗВАНИЯ СВАДЕБНЫХ КАЛАЧЕЙ В ГАГАУЗСКИХ ДИАЛЕКТАХ: ЭТИМОЛОГИЧЕСКИЕ ЗАМЕТКИ temsında tanıştırdı sesleyicileri kendi etimologiya aaraştırmalarınnan hem belli edilmiş çıkışlarınnan: gagauz dilindä halk kulturasında (düündä yapılan) kolaç terminin türlü variantlarınnan. Avtorun açıklamaları hem hesap almakları önemniydir hem aktualdır gelecek vakıtta bir etimologiya sözlüünü hazırlamakta;
- Аrtöm Fedorinçik (filologiya doktoru, baamsız aaraştırıcı, Ukraina) КАК ГАГАУЗСКОМУ ЯЗЫКУ МОЖЕТ ПОМОЧЬ ЛАГЕРЬ ГАГАУЗСКОГО ЯЗЫКА temasında açıkladı kendi zengin bilim hem uygulama praktikasından, netakım gagauz uşaklarını havezlendirmää da kolayca gagauz dilini efektiv üüretmää. Avtor görer uygun bir yol – gagauz dilindä lagerleri açmaa da gagauzça bütün smena uşaklarlan lafetmää, islää düşünüp her taraftan lagerin çalışmasını: üürenmäk programını, lokaţiyayı, pedagogları, ortamı hem hepsi başka işleri.
Sesleyicilär hepsi dokladları büük intereslän kablettilär, çok diskusiyalı soruş kaldırdılar, ilerletmää problemni temaları ileri dooru teklif ettilär. Konferenţiya katılannarı şükür ettilär Komrat Devlet Universitetin administraţiyasına, ani Halklar arası bilim-praktika konferenţiyasını geçirdilär, uygun format seçtilär, da başka devletlerdän aaraştırıcılar katılabildilär bu konferenţiyaya, açıklayıp kendi bilgilerini hem paylaşıp kolegalarınnan.
Sekţiya başardı çalışmayı programa görä da şu teklifleri belli etti:
1) butakım konferenţiyaları, bilim aaraştırma seminarları ileri dooru da geçirmää, aniki olsun kolay gagauz dilinin hem literaturasını her taraftan problemnerini üürenip-bildirmää, açıklamaa hem yayınnamaa;
2) studentlerä hem magistrantlara masterlik atelyelerini hazırlayıp-geçirmää, eni açıklanmış temaları onnara etiştirmää, bilinir bilgiçlärlän gençleri tanıştırmaa.
Şükür ederiz hepsi katılan kolegaları meraklı dokladları için, eni bilgilär için hem barabar çalışmak için.
Sekţiya moderatorları:
Bankova İ.D., filologiya doktoru, konferenţiar, KDU
Sırf V.İ., filologiya doktoru, universitet lektoru, KDU
